Ebü'l-Leys Semerkandî Hazretleri'nin Tenbihü'l-ğafilîn adlı eserinde belirttiği beş hususa dikkat etmek gerekmektedir. Bu hususlar, İslam davetçisinin topluma ulaşmasının sırrını içermektedir. Semerkandî Hazretleri'nin ifade ettiği bu önemli konular, aşağıda detaylı bir şekilde ele alınmıştır.
İlimle Donanmak:
İslam'a davet etmek isteyen bir kişinin öncelikle bilgi sahibi olması gerekmektedir. Burada kastedilen, herhangi bir alim olmak değil, İslam'ı anlatabilecek düzeyde bilgi sahibi olmaktır. İlim, davetçiyle toplum arasında bir köprü görevi görmelidir. Ancak ilmin, davetçinin kendini üstün görmesine veya topluma hitap etme cesaretini engellemesine yol açmaması gerekmektedir.
İhlasın Önemi:
İslam davetçisinin ikinci önemli hususu ihlastır. İhlas, davetçinin amacının sadece ilahi rıza olduğunu ve samimiyetle hareket ettiğini gösterir. İhlas, davetçinin tutum ve davranışlarını da etkiler. Samimiyetle yapılan davet, halkın davetçiye olan ilgisini artırırken, riyakarlık ise etkisini azaltır. İhlaslı bir davetçi, samimiyetiyle ciddiyeti bir araya getirir ve ölçülü bir tutum sergiler.
İlimin Engelleri:
İlim, davetçinin topluma aktarma noktasında bazı engeller oluşturabilir. İlmin azlığı veya tertipsiz öğrenilmesi ve aktarılması, davetin etkisini azaltabilir. Ayrıca ilim ehlinin anlaşılması zor olan terimlerle konuşması da engel yaratabilir. İslam davetçisi, ilmini toplumla paylaşırken sehl-i mümteni prensibiyle hareket etmelidir, yani kolay anlaşılır bir dil kullanmalıdır.
Gururdan Kaçınmak:
İlim sahibi olmanın davetçiye üstünlük hissi vermesi mümkündür, ancak davetçinin bu üstünlük hissiyle gururlanması doğru bir yaklaşım değildir. İlim sahibi olmak, bir kişiye daha fazla bilgi ve anlayış sağlar, ancak bu bilgiyi başkalarına aktarma sorumluluğuyla birlikte gelir.
Davetçi, ilmini kullanarak insanlara yardımcı olma amacı gütmelidir. İlim sahibi olmanın getirdiği üstünlüğü, insanları küçümsemek veya kendini beğenmişlikle hareket etmek için kullanmamalıdır. Bunun yerine, ilmini insanlara faydalı olmak, onları aydınlatmak ve yönlendirmek için kullanmalıdır. İlim sahibi olmak, davetçinin sorumluluğunu artırır ve başkalarına karşı daha fazla empati gösterme gerekliliğini ortaya çıkarır.
Davetçi, ilmini sürekli olarak geliştirmeli ve yeniliklere açık olmalıdır. Bilgi çağında yaşıyoruz ve sürekli olarak yeni bilgiler ortaya çıkıyor. Davetçinin bilgisini güncel tutması ve yeni perspektifler edinmesi önemlidir. Ancak bu, kibir veya kendini beğenmişlikle hareket etmek anlamına gelmemelidir. İlim sahibi olmanın getirdiği üstünlüğü, insanlara hizmet etmek için kullanmak ve onların ihtiyaçlarına karşılık vermek önemlidir.
Sonuç olarak, ilim sahibi olmanın davetçiye üstünlük hissi verebileceği doğrudur, ancak bu üstünlük hissiyle gururlanmak veya başkalarını küçümsemek doğru değildir. İlim sahibi olmanın getirdiği sorumlulukları anlamak ve insanlara hizmet etmek için kullanmak önemlidir. Davetçi, ilmini sürekli olarak geliştirerek ve insanlara empatiyle yaklaşarak etkili bir davetçi olabilir.
Davetçi vakarlı insandır; ciddiyetini kaybetmemelidir. Ancak bu vakar, mesafeli olmayı gerektirmez. Tam aksine, davetçi halkla iç içe olmalıdır. Onların sevinçlerine ortak olmalı, acılarına üzülmeli, dertleriyle ilgilenmeli, yardımcı olmalıdır. Davetçi, toplumun içinde bulunarak onların dilini, kültürünü ve beklentilerini anlamalıdır. Sadece bir kürsüden konuşarak, toplumun gerçek sorunlarına cevap veremez. Toplumun içinde aktif olarak yer alarak, onlarla empati kurmalı ve onları anlamaya gayret etmelidir.
İLİM, İHLAS VE YAKINLAŞMA ENGELLERİNİ AŞMAK
Davetçinin karşılaştığı engelleri aşabilmesi için öncelikle ilme, ihlâsa ve yakınlaşmaya önem vermesi gerekmektedir. İlim, davetin temel taşıdır. Davetçi, kendisini sürekli olarak geliştirmeli, İslam'ın temel prensiplerini ve hükümlerini iyi öğrenmeli ve bunları topluma aktarabilmelidir. Ancak ilmin engel olmaması için, kişinin kibrinden uzak durması ve ilmini topluma uygun bir şekilde aktarması önemlidir. Terimlerle değil, sade ve anlaşılır bir dille konuşmalı, toplumun düzeyini gözetmelidir.
İhlas ise davetçinin en önemli vasfıdır. Davetin yalnızca ilahi rıza için yapılması, samimiyetin korunması gerekmektedir. Riya, davetin etkisini azaltır ve insanların güvenini sarsar. Davetçi, samimi ve içten bir şekilde davranmalı, söylediklerini yaşayarak örnek olmalıdır. İhlas, davetin gerçek gücüdür ve toplumu etkileyebilme sırrını barındırır.
Yakınlaşma ise davetçinin toplumla aktif bir şekilde iletişim kurmasıdır. Davetçi, halkın sevincine ve acısına ortak olmalı, onları anlamaya çalışmalı ve onlarla empati kurmalıdır. Mesafeli olmayıp, samimi bir şekilde yakınlaşarak, toplumun gerçek sorunlarına cevap verebilecek bir tutum sergilemelidir. Davetçi, halkın dilini, kültürünü ve beklentilerini anlamaya gayret etmeli ve onlara yardımcı olmalıdır.
Davetçinin üç temel özelliğidir ve davet sürecinde önemli bir rol oynar.
ENGELLERİ AŞMAK:
Davetçinin karşılaştığı engelleri aşabilmesi için sabır, hoşgörü ve anlayışlı olması gerekmektedir. Davet, genellikle kolay bir süreç değildir ve karşılaşılan zorluklarla baş etmek önemlidir. Sabırlı olmak, karşılaşılan olumsuz tepkilere rağmen motivasyonu ve azmi korumak anlamına gelir. İnsanların değişimi kabullenmeleri zaman alabilir ve bu süreçte davetçinin sabırlı olması önemlidir.
Hoşgörü, farklı düşüncelere ve inançlara sahip olan insanlara karşı anlayışlı olmayı gerektirir. Davetçi, insanların farklı bakış açılarını anlamaya ve onlara saygı göstermeye gayret etmelidir. Hoşgörü, iletişimi güçlendirir ve insanların davete daha açık olmasını sağlar.
Anlayışlı olmak da davetin önemli bir unsuru olarak karşımıza çıkar. Davetçi, insanların yaşadığı sorunları, zorlukları ve ihtiyaçları anlamaya çalışmalıdır. Empati kurarak, insanların duygularını paylaşmalı ve onlara destek olmalıdır. Anlayışlı bir tutum, insanların davete daha olumlu ve samimi bir şekilde yaklaşmasını sağlar.
Davetçinin karşılaşabileceği engellerden biri de ön yargılardır. İnsanlar genellikle farklı düşüncelere, inançlara veya toplumlara karşı önyargılı olabilirler. Davetçi, bu ön yargıları aşmak için öncelikle insanları tanımaya ve onlarla iletişim kurmaya çalışmalıdır. Önyargıları kırmak için doğru bilgilerle donanmış olmalı ve insanları ikna edici bir şekilde konuşmalıdır.
Diğer bir engel ise iletişim eksikliğidir. İyi bir iletişim, davetin etkili bir şekilde gerçekleştirilmesi için önemlidir. Davetçi, konuşma becerilerini geliştirmeli, açık ve net bir şekilde düşüncelerini ifade etmelidir. İletişim kanallarını etkili bir şekilde kullanarak, insanlarla etkileşim kurmalı ve onları davetin mesajına dahil etmelidir.
Son olarak, davetçinin kendini sürekli olarak geliştirmesi ve bilgi birikimini artırması da engelleri aşmada önemlidir. İnsanların sorularına doğru ve tatmin edici cevaplar verebilmek için sürekli olarak ilim ve bilgiye yönelmeli, kendini yenilemeli ve güncel konularla ilgilenmelidir.
Davetçi, ilimve bilgi birikimini artırarak, davetin amacını daha iyi anlayabilir ve karşılaşabileceği engelleri daha etkili bir şekilde aşabilir. Kitaplar, seminerler, konferanslar, kurslar ve online kaynaklar gibi çeşitli eğitim ve öğrenme araçları kullanarak kendini geliştirebilir.
Ayrıca, davetçi insan ilişkilerini güçlendirmek için empati yeteneğini geliştirmeli ve insanların duygularını anlamaya çalışmalıdır. İnsanların neye ihtiyaç duyduklarını, endişelerini ve beklentilerini anlamak, onları davet sürecine dahil etmek için önemlidir. İnsanlar kendilerini anlaşılmış ve değerli hissettiklerinde, davete daha sıcak bir şekilde yanıt verebilirler.
Engellerle başa çıkmak için planlı ve organize olmak da önemlidir. Davetçi, hedeflerini belirlemeli, bir strateji oluşturmalı ve adımlarını planlamalıdır. Hangi hedef kitleye odaklanacağı, nasıl bir iletişim yöntemi kullanacağı ve nasıl bir yol izleyeceği gibi konuları belirlemek, engelleri aşmada yardımcı olacaktır.
Davetçinin motivasyonunu yüksek tutmak da engellerle başa çıkmada önemli bir faktördür. Davet süreci zorluklarla dolu olabilir ve başarılı olmak zaman alabilir. Bu nedenle, davetçinin motivasyonunu koruması ve hedeflerine odaklanması önemlidir. Olumsuz tepkilere veya engellere takılıp kalmak yerine, olumlu düşünmeli ve sürece odaklanmalıdır.
Son olarak, davetçinin destek ve yardım almaktan çekinmemesi önemlidir. Zorluklarla başa çıkmak için çevresindeki insanlardan destek almak, yeni fikirler ve bakış açıları edinmek, daveti daha etkili hale getirebilir. Mentorluk, eğitim programları veya benzeri platformlar aracılığıyla tecrübeli kişilerden rehberlik ve danışmanlık almak da faydalı olabilir.
Engellerle karşılaşmak doğal bir süreçtir ve her davetçi bu engellerle farklı şekillerde başa çıkabilir. Ancak, sabır, hoşgörü, anlayış, iletişim becerileri, bilgi birikimi, motivasyon ve destek alma gibi faktörler, davetçinin engelleri aşmasına yardımcı olabilir ve davetin başarılı bir şekilde gerçekleşmesini sağlayabilir.
