TEPAV’ın verilerine bakıldığında 81 ilin 44’ünde şehir merkezlerinin ağırlık noktası batı yönüne kayarken, bazı illerde bu yer değiştirme birkaç kilometreyi bulacak kadar belirgin hale geldi.
Ülkemizdeki şehirleşme hareketleri, nüfus yükselişiyle sınırlı kalmadı. Yatırımların artması, yeni ulaşım bağlantıları ve göç dalgaları kentlerin büyüme güzergâhlarını değiştirdi.
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı’nın 45 yıllık verileri kapsayan araştırması, şehirlerin farklı yönlere doğru hareket ettiğini net bir şekilde ortaya koydu.
Araştırmaya göre, ülke genelindeki illerin önemli bir bölümünde kentsel ağırlık merkezi değişirken, 81 ilin 44’ünde belirgin bir batıya yönelme eğilimi görüldü.
ŞEHİRLER ARASINDA EN FAZLA KONUMU DEĞİŞEN İL?
Türkiye’de şehir merkezlerinin yön değiştirmesinde en dikkat çekici örneklerden biri Muğla oldu.
Verilere göre Muğla’nın kentsel ağırlık merkezi 45 yıllık süreçte 7,3 kilometre batıya taşındı. Böylece Muğla, Türkiye’de batıya doğru en fazla hareket eden il olarak öne çıktı.
Kentlerin büyüme yönlerini belirleyen faktörler arasında doğal coğrafya, turizm yatırımları, yeni yerleşim alanları ve ulaşım bağlantıları etkili oldu.
EN FAZLA GENİŞLEYEN ŞEHİR KİM OLDU?
Türkiye genelinde batıya yönelme eğilimi dikkat çekerken bazı şehirlerde farklı yönlerde büyümeler yaşandı.
Balıkesir, kuzey yönündeki genişlemede Türkiye’nin en fazla hareket eden ili oldu. Kentin ağırlık noktası yaklaşık 7,5 kilometre kuzeye doğru ilerledi.
Özellikle yeni yerleşim bölgeleri, sanayi alanları ve ulaşım yatırımları şehirlerin büyüme yönünü etkileyen başlıca unsurlar arasında yer aldı.
ANTALYA VE ISPARTA NEREYE DOĞRU BÜYÜDÜ?
Türkiye’deki genel batıya kayma eğiliminin aksine bazı şehirlerde doğu yönlü hareket görüldü.
Araştırmaya göre Antalya ve Isparta yaklaşık 5,5 kilometrelik doğuya yönelen büyüme gösterdi.
Bu değişimde kentlerin mevcut coğrafi sınırları, turizm faaliyetleri ve yeni yapılaşma alanlarının etkili olduğu değerlendirildi.
Konya’da ise sanayi bölgeleri ve artan konut ihtiyacı nedeniyle şehir merkezinin ağırlık noktası yaklaşık 4 kilometre güneye doğru ilerledi.
İSTANBUL VE ANKARA’NIN BÜYÜME ROTASI NERESİ OLDU?
Türkiye’nin en büyük iki metropolü İstanbul ve Ankara da bu değişimden önemli ölçüde etkilendi.
Mega projeler, yeni ulaşım hatları, otoyollar ve uydu kentlerin gelişmesiyle birlikte her iki şehirde de büyüme yönü ağırlıklı olarak kuzeybatı ekseninde şekillendi.
İstanbul’un kentsel ağırlık merkezi 5,4 kilometre batıya, 3,3 kilometre kuzeye ilerledi.
Başkent Ankara’da ise şehir merkezi yaklaşık 2,9 kilometre batıya ve 5,3 kilometre kuzeye doğru kaydı.