Haber Detayı
24 Aralık 2020 - Perşembe 18:36 Bu haber 270 kez okundu
 
SAMET AĞAOĞLU KİMDİR?
(Bakû, 1909 - İstanbul, 6 Ağustos 1982) Öykücü, yazar, siyaset adamı.
BİYOGRAFİ Haberi
SAMET AĞAOĞLU KİMDİR?

Samet Agayef imzasını da kullandı.

 

 

Yakın dönem Türkçülerinden fikir ve siyaset adamı Ahmet Ağaoğlu ile Sitare Hanım’ın oğludur.

 

 

Doğumundan kısa süre sonra, aslen Karadağlı olan ailesi İstanbul’a göç etti.

 

 

Çocukluğu Molla Gürani ve Saraçhanebaşı semtlerinde geçti.

 

 

İlk ve orta öğrenimini Beyazıt Feyziye Mektebi’nde yaptı.

 

 

Malta sürgününden dönüşte Ankara hükümetinin matbuat umum müdürü olan babasıyla beraber bütün aile Ankara’nın Keçiören semtine yerleşti.

 

 

Ankara Lisesi’ni (1926) ve Ankara Hukuk Fakültesi’ni (1931) bitirdi.

 

 

Doktora çalışması yapmak üzere gittiği Strasbourg’da on altı ay kaldıktan sonra çalışmalarını tamamlayamadan döndü.

 

 

Bir süre İktisat ve Ticaret bakanlıklarında çalıştı.

 

 

1946’da memuriyetten ayrılarak avukatlığa başladı.

 

 

Kuruluşundan kısa bir süre sonra Demokrat Parti’ye katılarak (Temmuz 1946) siyasete atıldı.

 

 

1950-60 arasında Manisa milletvekili olarak TBMM’de bulundu. Adnan Menderes hükümetlerinde çalışma, sanayi ve devlet bakanı olarak görev yaptı.

 

 

27 Mayıs 1960 darbesinden sonra diğer Demokrat Parti milletvekilleri ve parti yöneticileriyle beraber yargılanarak ömür boyu hapse mahkûm edildi.

 

 

Mahkûmiyetini İmralı ve Kayseri cezaevlerinde geçirdi.

 

 

Ekim 1964’te Yassıada hükümlüleri için çıkan özel afla serbest bırakıldı.

 

 

Feriköy Mezarlığı’nda gömülüdür.

 

 

Samet Ağaoğlu’nun yazı hayatı üniversitedeki öğrencilik yıllarında başlar.

 

 

İlk edebi denemelerini Ahmet Muhip Dıranas ve Behçet Kemal Çağlar’la birlikte kurdukları Genç Türk Edebiyat Birliği’nin yayın organı olarak çıkan Hep Gençlik dergisinde (1930), ilk öykülerini ise Varlık’ta (1931) yayımladı.

 

 

Daha sonra, çoğu yine Varlık’ta olmak üzere Yücel, Şadırvan ve Çığır dergilerinde yazı ve öyküleri çıktı.

 

 

Siyasi yazılarını ise 1946-50 arasında Kuvvet ve Kudret gazetelerinde yayımladı.

 

 

Demokrat Parti’nin kuruluşuyla birlikte siyasete atılması yazarlığının beklendiği kadar verimli olmamasına yol açmıştır.

 

 

Eleştirmenler genellikle öykülerinin romana doğru bir gelişme gösterdiğini, verimli bir yaşta edebiyatla ilişkisi kesilmeseydi güçlü bir romancı olacağı düşüncesini belirtirler.

 

 

Fransa’ya gitmeden önceki ilk öykü ve düzyazı denemelerinde Daudet’nin Değirmenimden Mektuplar’ına benzer Keçiören izlenimleri yer alır.

 

 

Strasbourg’da AĞAOĞLU, MUSTAFA KEMAL 23 iken okuduğu yazarlar arasında kendisini en çok saran Dostoyevski daha sonraki öykü çalışmalarının önemli bir eksenini oluşturmuştur.

 

 

Dostoyevski’nin Rus toplum yapısından çıkardığı tipler gibi, Samet Ağaoğlu da Türk toplumundan birtakım sıradan insanların ruh maceralarını işler.

 

 

Bu insanların çoğunun marazi, kuruntulu, dengesiz, ihtiraslı ve dramatik tipler olması onu çağdaşı olan Sait Faik’ten ayırır.

 

 

Kahramanları hemen hemen her olayı içlerinde krize dönüştüren, sürekli ölüm, cinayet gibi musallat fikirlerin baskısı altında suçluluk kompleksi taşıyan, mutluluktan uzak, yaşama umudunu kaybetmiş, çok defa paranoyak ve şizofrenik davranışlar gösteren kişilerdir.

 

 

Samet Ağaoğlu, anı kitaplarında da, öykücülüğündeki gibi, üslubu ihmal etmez, hatta onlarda da bir çeşit öykü gibi kurgu peşindedir. 

 

 

Bunlarda çizdiği portrelerin her biri, arka planda, ayrı bir romanın hazırlığını hissettirir.

 

 

Bir taraftan bu özelliği, diğer taraftan öykülerindeki mekân, kişi ve olayların yazarın hayat deneyimlerinden izler taşıması dikkate alındığında denilebilir ki, öykücülüğü ile anı ve portre yazarlığı iç içe geçmiştir. Samet Ağaoğlu dilde aşırı yenilik akımına kapılmamış, biraz muhafazakâr ve klasik, fakat sağlam ve usta bir üslubun sahibi olmuştur.

 

 

Yapıtları: Öykü: Strazburg Hatıraları, İst.: Nebioğlu, 1944; Zürriyet, İst.: Varlık, 1950; Öğretmen Gafur, İst.: Varlık, 1953; Büyük Aile, İst.: Varlık, 1957; Hücredeki Adam, İst.: Ağaoğlu, 1964; Katırın Ölümü, İst.: Ağaoğlu, 1965; Bütün Öyküleri, İst.: YKY, 2003. Anı ve Gezi: Babamdan Hatıralar, Ank.: Zerbamat B., 1940; Babamın Arkadaşları, İst.: Nebioğlu, 1958; Aşina Yüzler, İst.: Ağaoğlu, 1965; Arkadaşım Menderes, İst., 1967; Marmarada Bir Ada, İst.: Baha Mtb., 1972; Sovyet Rusya İmparatorluğu, İst., 1967; İlk Köşe, İst.: Ağaoğlu, 1978; Siyasi Günlük: Demokrat Parti’nin Kuruluşu, İst.: İletişim, 1992. İnceleme: Kuva-yı Milliye Ruhu, İst.: Nebioğlu,1944; İki Parti Arasında Siyasi Farklar, İst., 1947; Demokrat Partinin Doğuş ve Yükseliş Sebepleri. Bir Soru, İst.: Baha Mtb., 1972. Diğer: Küçük Sanat Meseleleri, İst.: Üniversite Kitabevi, 1939; Türkiye’de İş Hukuku, (Selahattin Hüdaioğlu ile) ?, 1938; Türkiye İktisadi Teşkilatında Ticaret ve Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları, (Celây Yerman ile) Ank.: Titaş B., 1943; Suçlu Çocuklarımız: Ankara Çocuk İslâh Evinde Bir Araştırma, (Tezer Taşkıran ile), Ank.: Titaş B., 1943.

 

 

Kaynaklar: Nebioğlu, 21; Alangu, Hikâye ve Roman; M. Kutlu, “Ağaoğlu, Samed “, TDEA, I, 184; O. Okay, “Ağaoğlu, Samed”, DİA, I, 466; Ö. Lekesiz, Yeni Türk Edebiyatında Öykü, İst., 1998, c. II, s. 179-207. 

Kaynak: (GH) - Görsel Haber Editör: Osman ALPER
Yorumlar
Haber Yazılımı