Haber Detayı
08 Ekim 2020 - Perşembe 22:11 Bu haber 193 kez okundu
 
Meşrutiyet kadrosu içinde siyasi ve hukuki olayların şeması: Parlamentarizm ve hürriyetler
HÜRRİYET'İN İLÂNI İkinci Meşrutiyetin Siyasi Hayatına Bakışlar
TARİH Haberi
Meşrutiyet kadrosu içinde siyasi ve hukuki olayların şeması: Parlamentarizm ve hürriyetler

Meşrutiyetçiler ve jön Türkler için en ideal rejim liberal temsili bir sistemin, parlamenter bir meşrutiyetin kurulması idi. Parlamenter hükümet (16), idealinin çok partili rejimle aynı anlamda olarak daimi bir helecan ve çarpışma konusu halinde muhafaza edilişinin baş sebebi budur. Fakat böyle bir sistem sadece kâğıt üzerinde gerçekleştirildiği kadar çoğu zaman şahsi ihtirasları ve parti tahakümlerini arkasına saklayan bir paravana olarak da kullanılmış, gaye vasıta haline getirilmiştir. Yakın tarihimizin bu başarısız siyasi denemesi üzerinde ayrıca durulacaktır. Parlamenter ve meşruti bir kadro içinde, siyasi ve ferdi haklar alanında, bazı önemli yenilikler getirilmiştir. Ferdi haklar alanındaki yenilikler bilhassa 1909'da Kanunu Esasi'nin tadili ile getirilmiştir. Evvela 113. maddenin Mithat Paşa'nın acı hatırasını taşıyan kısmı kaldırılmıştır. Şahıs hürriyeti ve masuniyeti (dokunulmazlığı) kuvvetlendirilmiş, basın hürriyeti sansür baskısından kurtulmuştur (Madde 10, 12). İstibdat idarelerinin hiçbir suretle tahammül edemedikleri, 1876 Kanunu Esasisi'ne kasten konmamış olan toplanma ve cemiyet hürriyetleri anayasaya ilave edilmiştir (120. maddenin 1 ve 2. fıkraları). Diğer kısımlarda görüleceği gibi 1909 tadilatı (değişikliği) parlamenter sisteminin kuruluşunu da mümkün kılmıştır. 

 

Tarık Z. Tunaya Ayaspaşa, Ekim 1959

Kaynak: Editör: Leyla DUMAN
Yorumlar
Haber Yazılımı