Haber Detayı
28 Aralık 2020 - Pazartesi 22:45 Bu haber 237 kez okundu
 
GÜNDÜZ AKALIN KİMDİR?
(Manastır, 1885 - Ankara, 7 Kasım 1958) Romancı, öykücü.
BİYOGRAFİ Haberi
GÜNDÜZ AKALIN KİMDİR?

 Asıl adı Hüseyin Avni olan yazar Hüseyin Avni Paşa ile karıştırılmamak için önce Enis Avni, daha sonra Aka Gündüz adını kullandı. Ali Kemal, Muallim, Avni, Doğan, Seniha Hikmet, Serkenkebin Efendi, Enis Saffet imzalarını da kullandı.

 

 

Soyadı GÜNDÜZ AKA . Binbaşı Finci İbrahim Kadri Bey ile Melek Hanım’ın oğlu.

 

 

İlköğrenimini Serez ve Selanik’te tamamladı.

 

 

Bir müddet Galatasaray Sultanisi’ne devam etti, sonra Edirne ve Kuleli askeri idadilerinde okudu.

 

 

Harbiye Mektebi’nden hastalığı sebebiyle ayrılmak zorunda kaldı.

 

 

Güzel sanatlar ve hukuk öğrenimi için gittiği Paris’te iki buçuk sene kaldıysa da öğrenimini tamamlayamadan İstanbul’a döndü. Yazı hayatına atıldı.

 

 

Tanin’de ulusal yönü ağır basan yazılar yazdı.

 

 

Balkan Harbi ve Babıâli Baskını esnasında yaptığı ateşli konuşmalarla dikkati çekti.

 

 

Mütareke döneminde önce Malta’ya sürüldü, sonra Ankara’ya geçerek Milli Mücadele’ye katıldı.

 

 

1932-46 arasında Ankara milletvekilliği yaptı.

 

 

Edebiyat dünyasına 1901’de Mecmua-yı Edebiye’de yayımlanan bir şiiriyle girdi.

 

 

Daha sonra Malumat, Sabah, Servet, İzmir ve Selanik gibi gazetelerde imzası görüldü.

 

 

Ömer Seyfettin’le tanışıp dostluğunu ilerlettikçe aruz vezninden uzaklaştı, hece veznine ve daha sade bir dile yöneldi.

 

 

Genç Kalemler dergisinde yazmaya başladı; Trablusgarp ve Balkan harplerinin etkisi altında hece vezniyle yazdığı şiirlerini Bozgun adlı kitabında bir araya getirdi.

 

 

Daha sonra edebi faaliyetini roman üzerinde yoğunlaştırdı.

 

 

Romanlarında daha çok, “zayıf ruhlu, akıllı, ciddi kadın ve erkekleri, saf ve masum bir hayat yaşarken yoldan çıkarılan genç kızları, muzır maddelerin tesiriyle harap olanları, büyük inkılapta çalışan kahramanları” konu edindi.

 

 

Romanlarında mekân olarak yalnızca İstanbul ve Ankara’yı değil, Kastamonu, Çankırı gibi Anadolu şehirlerini, hatta İran, Kuzey Afrika ve Avrupa’nın çeşitli yerlerini de işledi.

 

Yapıtlarında estetik endişeden uzak duran Aka Gündüz realist ve natüralist bir üslubu benimsedi.

 

 

AKA GÜNDÜZ 46 Yapıtlarından İki Süngü Arasında (yön. Ş. Kâmil, 1952; Ü. Erakalın, 1973), Bir Şoförün Gizli Defteri (yön. A. Yılmaz, 1958; yön. R. Jöntürk, 1967), Üç Kızın Hikâyesi (yön. O. Elmas, 1959), Dikmen Yıldızı (yön. A. Tengiz, 1962), Üvey Ana (yön. Ü. Erakalın, 1967 ve 1971) ile bir yapıtından uyarlama (“Allah Kerim” adıyla, yön. S. Evin, 1950) filme alındı.

 

 

Yapıtları: Şiir: Bozgun, İst.: Kanaat Mtb., 1334/1918. Oyun: Muhterem Katil, İst.: Zarafet Mtb., 1914; Yarım Türkler, İst.: Kanaat Mtb., 1919; Köy Muallimi, Ank.: Hâkimiyet-i Milliye Mtb., 1932; Yılmazların İkizler, Ank.: Hâkimiyet-i Milliye Mtb., 1932; Beyaz Kahraman, Ank.: Hakimiyet-i Milliye Mtb., 1932; Yarım Osman, Ank.: Hâkimiyet-i Milliye Mtb., 1933; Gazi Çocukları İçin 1, Ank.: Ulus Basımevi, 1933; Gazi Çocukları İçin 2, Ank.: Hâkimiyet-i Milliye Basımevi, 1933; Gazi Çocukları İçin 3, Ank.: Hâkimiyet-i Milliye Mtb., 1934; Mavi Yıldırım, Ank.: Hâkimiyet-i Milliye Mtb., 1934; O Bir Devirdi, Recep Ulusoğlu Basımevi, 1938. Roman: Kurbağacık (Hakiki ve Milli büyük hikâye), İst.: Cemiyet Kütüphanesi, 1919; Bu Toprağın Kızları, Ank.: Halk Kütüphanesi, 1927; Dikmen Yıldızı, İst., 1928; Odun Kokusu, İst., 1928 (yb Odun Kokusundaki Hicran adıyla, İst., 1938); Tank-Tango, İst.: Gündoğdu Mtb., 1928; İki Süngü Arasında, İst.: 1929; Çapkın Kız, İst.: Ahmet Halit Kütüphanesi, 1930; Yaldız, İst.: Hüsn-i Tabiat Mtb., 1930; Ben Öldürmedim, İst.: Semih Lütfi Kitabevi, 1933; Onların Romanı, İst.: Semih Lütfi Kitabevi, 1933; Üç Kızın Hikâyesi, (Nemide Ali ile) İst.: Sühulet, 1933; Üvey Ana, Ank.: Hâkimiyet-i Milliye Mtb., 1933; Kokain, İst., 1933; Aysel, İst.: Semih Lütfi Kitabevi, 1933; Aşkın Temizi, İst.: Tan Mtb., 1937; Çapraz Delikanlı, İst., 1938; Zekeriya Sofrası, İst., 1938; Giderayak, İst.: Kanaat, 1939; Mezar Kazıcıları, İst.: İnkılap, 1939; Yayla Kızı, İst.: İnkılap, 1940; Bebek, İst.: Remzi, 1941; Bir Şoförün Gizli Defteri, İst., 1943; Sansaros, İst.: İnkılap, 1945; Eğer Aşk, İst.: İnkılap, 1946; Bir Kızın Masalı, İst.: Çağlayan, 1954.

 

 

Öykü: Türk Kalbi, İst.: Matbaa-i Hukukiye, 1327/1911; Türk’ün Kitabı, İst.: Selanik Mtb., 1329/1913; Katırcıoğlu: Avcı Sultan Mehmet Devrinde 1508-1509, İst.: Cem’i Ktp., 1332/1916; Hayattan Hikâyeler, İst., 1928; Demirel’in Hikâyeleri, İst.: Ahmet Halit, 1930; Demirel-Meçhul Asker-Gazi’nin Gizli Ordusu, İst.: Ahmet Halit Kitabevi, 1945; Türk Duygusu, Ank.: Akba, 1941.

 

 

Kaynaklar: Ergun, I, 387-394; S. N. Ergun, Aka Gündüz, Hayatı, Eserleri, İst., 1937; M. Uraz, Akagündüz: Hayatı, Şahsiyeti, Eserleri ve Eserlerinden Parçalar, İs., 1938; H. Yücebaş, Bütün Cepheleriyle Aka Gündüz: Hayatı-Hatıraları-Eserleri, İst., 1959; S. Uğurcan, “Aka Gündüz”, Türk Dili, S. 427 (Temmuz 1987), s. 33-44; Akyüz, 176, 178, 185-186; F. R. Tuncor, “Aka Günüz (Enis Avni) 1885-1958”, Yeni Defne, c. II, S. 20 (1983); A. Doğan, Aka Gündüz, Ank., 1989; S. Uğurcan, “Aka Gündüz”, DİA, II, 208-209; S. İleri, “Aka Gündüz”, DBİA, I, 146; Hazar, 36-41. 

Kaynak: (GH) - Görsel Haber Editör: Osman ALPER
Yorumlar
Haber Yazılımı