Buğday fiyatları çarşamba günü Avrupa ve ABD piyasalarında sert yükseldi. Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarını artırabileceğine ilişkin haberler, küresel gıda tedarikinin en önemli güzergahlarından biri olan Karadeniz üzerinden yürütülen tahıl ticaretinin güvenliğine dair endişeleri yeniden alevlendirdi.
Euronext Borsası’nda en fazla işlem gören aralık vadeli buğday kontratı, seans sırasında yaklaşık yüzde 4 yükselerek ton başına 246,25 avroya ulaştı. Böylece 24 Temmuz’dan bu yana en yüksek seviyesini gören kontrat, daha sonra bu yüksek seviyelerde dengelendi. Reuters’ın aktardığına göre Chicago’da buğday vadeli işlemleri de yaklaşık yüzde 6 arttı. Bu hareket, piyasaların Karadeniz bölgesinden gerçekleştirilen tahıl sevkiyatlarını tehdit eden gelişmelere karşı giderek daha hassas hâle geldiğini gösterdi.
Fiyatlardaki yükseliş dalgası, Bloomberg’in Kremlin’e yakın üç kaynağa dayandırdığı haberin ardından geldi. Haberde Rusya’nın, barış anlaşmasına varılması yönündeki çabaların çıkmaza girdiği sonucuna ulaşmasının ardından Kiev’e ve Ukrayna’nın diğer şehirleri ile bölgelerindeki kritik altyapıya yönelik füze saldırılarını yoğunlaştırmayı değerlendirdiği belirtildi.
Tahıl piyasaları, askerî gerilimi yalnızca siyasi bir risk olarak değil; tedarik, ticaret, deniz taşımacılığı ve sigortacılık faaliyetlerine yönelik doğrudan bir tehdit olarak değerlendiriyor. Son haftalarda karşılıklı düzenlenen saldırılar, limanlar ile tahıl tesislerinin faaliyetlerini aksatırken bazı sevkiyatların ertelenmesine veya iptal edilmesine neden oldu. Bu gelişmeler, Karadeniz’den yapılan ihracatın tarım sezonunun önemli bir dönemine girdiği sırada yaşandı.
Rusya ve Ukrayna’nın dünyanın en büyük tahıl ihracatçıları arasında bulunması, yaşanan gelişmelerin önemini daha da artırıyor. İki ülke birlikte küresel buğday ihracatının dörtte birinden fazlasını karşılıyor. Limanlarda veya gemi trafiğinde uzun süreli herhangi bir aksama, ithalatçıları Avustralya, Arjantin ve Kuzey Amerika gibi alternatif kaynaklara yönelmek zorunda bırakabilir. Ancak bu ülkelerden yapılacak ithalat genellikle daha yüksek maliyetli oluyor.
Piyasanın kırılganlığı, alıcıların tutumlarına şimdiden yansımış durumda. Asya ülkeleri, temmuz-eylül döneminde Karadeniz bölgesinden gelmesi beklenen yaklaşık 2 ila 2,5 milyon ton buğdayın teslimatına ilişkin endişelerle karşı karşıya kaldı. Ürdün ise artan fiyatlar ve nakliye riskleri nedeniyle sınırlı sayıda teklif almasının ardından buğday ve arpa ihalelerini iptal etti.
Mısır, uzun süreli bir aksamanın sonuçlarından en fazla etkilenebilecek ülkelerin başında geliyor. Dünyanın en büyük buğday ithalatçısı olan Mısır, 2026 yılının ilk yarısındaki buğday ithalatının yüzde 82’sinden fazlasını Rusya ve Ukrayna’dan gerçekleştirdi. Bu nedenle fiyatların yükselmesi veya Karadeniz’den yapılan sevkiyatların gecikmesi, ithalat maliyetlerine ve ekmek ile tahıl tedarik programlarına hızla yansıyabilir.
Risklerin tamamı yalnızca askeri saldırılardan kaynaklanmıyor. Son veriler, Tuna Nehri’ndeki su seviyesinin düşmesinin Romanya üzerinden kullanılan alternatif tahıl taşıma güzergahlarından birine ilave kısıtlamalar getirdiğini gösterdi. Bu durum, saldırılar nedeniyle Ukrayna’nın tahıl ihracatının bir bölümünün Odessa ve diğer limanlardan farklı güzergahlara yönlendirildiği bir dönemde yaşandı.
Buğday fiyatları son haftalarda zaten yükselişe geçmişti. Chicago’daki buğday kontratları, Karadeniz’den yapılan tedarike yönelik endişeler nedeniyle temmuz başından bu yana yüzde 17’den fazla arttı. Rusya’nın saldırılarını artırabileceğine ilişkin ihtimalin yeniden gündeme gelmesiyle piyasalar, risk primini yükseltebilecek ve tahılın sigorta ile nakliye maliyetlerini artırabilecek yeni bir etkenle karşı karşıya kaldı. Fiyat artışının ekmek fiyatlarına da yansıması bekleniyor.